Hoe herkent u schizofrenie?
Iemand met schizofrenie vertoont ten minste twee van de vijf onderstaande symptomen.

• De persoon heeft wanen, beeldt zich iets in dat niet overeenkomt met de werkelijkheid. Bijvoorbeeld, hij of zij:
• gelooft dat iemand anders of een hogere macht zijn gedachten en gedrag controleert;
• heeft het idee achtervolgd te worden of het slachtoffer te zijn van een complot, of denkt dat iemand het speciaal op hem of haar gemunt heeft (paranoia);
• denkt dat gebeurtenissen of berichten in de media een betekenis hebben speciaal voor hem of haar, en bijvoorbeeld het naderend einde van de wereld aankondigen (betrekkingswaan);
• gelooft dat hij een buitengewoon persoon is, zoals afgezant van God, of iemand met buitengewone gaven (identiteitswaan, grootheidswaan).
• De persoon heeft hallucinaties, neemt dingen waar die er in werkelijkheid niet zijn (zien, horen, ruiken, voelen). Hij of zij hoort bijvoorbeeld een stem die constant commentaar, advies of opdrachten geeft;
• De persoon ervaart een gebrek of verarming op het gebied van daadkracht, emotie, spraak en gedachten. Iemand heeft moeite om ergens mee te beginnen of om iets af te maken; kan niet meer studeren of werken, kan geen sociale contacten meer onderhouden en kan zichzelf niet goed meer verzorgen. Gevoelens en emoties zijn verdwenen of afgestompt;
• De persoon vertoont onsamenhangend gedrag. Hij of zij heeft moeite om gedachten te ordenen, springt van de hak op de tak en raakt regelmatig de draad kwijt. Voor anderen is hij of zij moeilijk te volgen, ook door het gebruik van ongewone woorden en uitdrukkingen;
• De persoon vertoont chaotisch gedrag en bizarre gezichtsuitdrukkingen, lichaamshoudingen of bewegingen (katatoon gedrag).

Daarnaast komen allerlei gebreken voor in het functioneren van de hersenen, zoals stoornissen in het geheugen en de concentratie. Deze gebreken kunnen al in lichte mate aanwezig zijn geweest voordat de ziekte uitbrak.
Er is pas sprake van schizofrenie als de persoon beroepsmatig en sociaal disfunctioneert. Soms zien mensen met schizofrenie niet scherp genoeg in dat hen iets mankeert. Dit kan hen ertoe brengen om behandeling te mijden of te weigeren.

Wat zijn de oorzaken?
Schizofrenie wordt vermoedelijk veroorzaakt door een samenspel van psychologische, biologische en omgevingsfactoren. Daarnaast kunnen genetische factoren van invloed zijn.

Wat zijn de gevolgen?
Wanneer de ziekte niet overgaat, kan schizofrenie een verwoestende uitwerking hebben. Iemand met schizofrenie kan zijn werk en relaties verliezen en uiteindelijk een zwervend bestaan gaan leiden. Lichamelijk kan iemand achteruit gaan doordat hij of zij zichzelf verwaarloost, te weinig eet, excessief rookt en/of verslaafd is aan drugs of alcohol. Zelf kan iemand met schizofrenie positief tegen zijn leven aankijken, ondanks de mening van hulpverleners, familie en buitenstaanders. Voor de naaste omgeving kan de ziekte verstrekkende gevolgen hebben. De energie, gezondheid en sociale relaties van de partner en familie komen onder druk te staan. De meeste mensen bij wie de ziekte een chronisch karakter aanneemt, hebben wisselend psychotische en stabiele perioden.

Feiten en cijfers

• Per honderdduizend inwoners komen er in Nederland ieder jaar tien tot twintig nieuwe gevallen van schizofrenie bij.
• Het totale aantal behandelde en onbehandelde volwassenen met schizofrenie in Nederland wordt geschat op 60.000 tot 80.000.
• De ziekte komt bij mannen waarschijnlijk vaker voor dan bij vrouwen.
• Schizofrenie openbaart zich meestal in de late puberteit of bij jonge volwassenen. Bij mannen gebeurt dat gemiddeld drie tot vier jaar eerder dan bij vrouwen.
• Bij jonge kinderen is schizofrenie zeldzaam. Hooguit vier procent van alle gevallen van de ziekte uit zich vóór de leeftijd van 15 jaar.
• Door de toegenomen levensverwachting groeit het aantal ouderen met schizofrenie. Van de ouderen heeft tien procent schizofrenie die laat is ontstaan, gewoonlijk na de leeftijd van 45 jaar.
• Late schizofrenie treedt vaker op bij vrouwen dan bij mannen en is hoofdzakelijk van het paranoïde type.

Hulp zoeken
Bovenstaande informatie is niet volledig of bedoeld en/of geschikt om een diagnose te stellen. Als u de beschreven klachten herkent, neem dan contact op met uw huisarts. Deze kan u zo nodig doorverwijzen.